Mag- amang Artista
Nahihimbing pa ang mga manok
Nang maulinig ko
Ang pagtawag sa’king ama.
Manggigising ang mga katok.
Marahan siyang babangon,
Ako nama’y magkukunwaring tulog.
Kakalansing ang kutsara
Sa paghigop niya ng kape.
Lalapit ang ilang yabag,
Ididiin ko ang pagkakapikit
Hahawiin niya ang kurtina,
Sisilip.
Kung napaniwala ko siya
Na ako’y nananaginip na,
Hindi ko alam.
Bubukas ang pinto, tsaka isasara.
Hihina ang mga yabag.
Muli akong magmumulat
Dahan- dahang tatayo para uminom.
Sa paglabas,
Tila pusang mapapatda.
“Bakit gising ka pa?”
Titilaok ang mga manok.
Ayokong Matulog sa Tanghali
Sa bayan na niyayakap ng mga alon,
Ipinaghehele ng hanging amihan,
At dinadantayan ng araw sa silangan,
Pinayabong ako ng sagwan at timon.
Sa pilapil na inaangkin ng mga dampalit;
Sa putikan na dinadaluyan ng luha ng prinsa;
Pinagal ko ang mga paa at binting paslit.
Sa ilog na kadluan n gaming hininga at pangarap,
At sa mga bangkang naglulan sa gusgusing panaginip,
Nasumpungan ko ang tuwang mabibingwit
Sa isang tanghali ng hindi ko pag- idlip.
Pagtawid
Mukhang malalim ang ilog
Masyadong payapa,
Kalmado.
Nakakatakot tumalon,
Baka hindi ko maarok
Malulunod ako.
Hindi ako marunong lumangoy.
Kung pulikatin ako
Lulubog ako, sigurado.
Pero gusto kong subukan
Nais kong tumawid sa ibayo.
Baka naman kaya ko.
Kung hindi man ako umabot
Sa kabilang pampang,
May nakatali namang lubid sa’king bewang.
Madali lang akong hihilahin,
May sasagip sa’kin.
Hindi pa ako mamamatay.
Susubukan ko,
Baka sakali.
Isa
Dalawa
Tatlo.
May tumulak sa’kin.
Malalim nga ang ilog
Hindi ko maarok…
Pero ilang segundo lang
Naabot ko ang kabilang pampang.
Nagawa ko.
Nakaya ko.
Kung paano ako makakatawid ulit,
Pag- iisipan ko pa.
Mas Baliw sa Amin
Kay Ka Amado V. Hernandez
Hindi baliw si Ka Amado
Nang maisip niyang magsulat
Ng mga kwento.
Naramdaman lamang niya
Na may kailangang isulat, isiwalat, at imulat.
Naisip lamang niya
Na hindi kabaliwan ang paggamit
Ng pluma at tinta.
Sa halip ito ay sandata
Para mangutkot ng nagnanaknak
Na sugat.
Paduguin iyon at hayaang manariwa,
Langawin, mabulok o maisip gamutin.
Hindi baliw si Ka Amado.
Naisip lamang niya
Na baliw ang hindi nakakaramdam.
Hindi ako isang baliw.
Naisip kong tumula
Dahil tulad ni Ka Amado
Nananalig ako sa kayang magawa
Ng panulat.
Naisip ko na kung walang hahawak
At magpapagana sa lapis,
Wala rin itong silbi
Kagaya ng mga nagsasabing
Baliw ako dahil pinili kong
Tumula.
Hindi ako isang baliw.
Nakita ko lamang ang namamagang
Peklat na idinadaing
Noon pa mang hindi ko pa alam
Kung ano ang tula.
Sinumang nag- iisip na kami
Ay baliw,
Mas baliw sa amin.
Karma
Habang nilalatigo ng araw ang lansangan,
Kunot noo namang naglalakad ang mga bata
pabalik sa eskwelahan;
Samantalang ako ay dumadaing sa iyo
na masakit ang aking ngipin, ulo, o kaya ay tiyan.
Sa kaunting lambing at bola
Sasabihan mo akong mahiga at lumiban
Lihim akong matutuwa at lihim rin na maiinis
Dahil wala man ako sa silid- aralan,
Bilanggo pa rin ako sa papag nating hinihigan.
Kasabay ng ating paghimlay
ang paghahari ng radio sa kabahayan.
Mamamayani ang garalgal na tinig
Ng isang matanda at isang batang kapitan.
Kahit di ko sila gusto, dahil sa’yo kwento nila’y nasubaybayan.
Hindi ka pa nakuntento sa istoryang iyong pinakikinggan,
Bubuklat ka pa ng paketbuk bilang dagdag na kakwentuhan.
Napaisip tuloy ako
Kung mayroon ka pa bang naiintindihan
Sa pag- usad ng buhay ng mga tauhan.
Sa pag- usad ng oras na mabagal pa sa pawikan,
Ang kunwaring sakit ko wari ba’y nagiging katotohanan;
Kikirot ang ngipin, ulo, o ang tiyan.
Parusa marahil ng Diyos
Sa gaya kong may taglay na katamaran.
Paiigtingin ng tunog ng radyo ang aking nararamdaman,
Madadagdagan ang hapdi dulot ng paketbuk mong tangan
Mapapadaing ako bigla
Na sana ako’y pumasak na lamang
Kaysa manatili sa ganitong klaseng piitan.
Balisa
Isang tanghali na sadyang kay tamlay
Ako’y nag- iisa at sa bintana’y nakatunghay
Minamasdan ang pagsayaw ng puno ng talisay
Na tila gwardyang nakabantay sa kubong bahay.
Maligamgam ang hanging dumidikit sa’king balat
Habang pinagniniig ko ang papel at panulat;
Nagsasalimbayan ang mga salita sa aking ulirat
Nag- uunahang kumawala, nais masilayang lahat.
‘Di tulad ng makipot na sapa sa di kalayuan
Ang isip ko’t pandamdam, dumadaloy kung saan- saan
Maraming nais sabihin ngunit walang mapagsabihan
Naririndi sa sariling bulong, di alam kung pakikinggan.
Samantalang nahihimbing ang mga nasa paligid
Gising naman ang aking diwa at ‘di mapinid- pinid
Ang mga hindi maisigaw dahil sa putol na litid
Idinadaan sa titik at sa talinghaga isinisilid.
Kung may mamamantsahan man ang aking tinta
At mangingilo sa kalansing ng aking mga palabra
Sana ay yaong mga dilat na hindi nakakakita
At ang mga bingi na nakakarinig ang tainga.
Sa isang tanghali na sadyang kay tamlay
‘Di ko maiwasang biglang dapuan ng lumbay;
Habang nakatanaw sa naglalagas na puno ng talisay
Na tila nangatngat na ng higad ang angking buhay.
Maestra
Tinuruan mo akong tumula
Nang makiupo ako sa kinakalawang mong silya
At isinandal ko ang malapad konh likod roon.
Tinuruan mo akong tumula
Nang lampasuhin ko ang magaspang mong sahig
Na hinihilod ng baha tuwing tag- ulan.
Tinuruan mo akong tumula
Nang hayaan mong dumihan ko ang mga pisara
Ng yeso, dugo, at putik na dumikit na sa’king kamay.
Tinuruan mo akong tumula
Nang ikulong mo ako sa maalinsangang kwarto
Kung saan nalango ako sa panghi at alimuom.
Tinuruan mo akong tumula
Nang isiksik mo ako sa dikit- dikit na kili- kili
Na nag- iwan ng amoy sa puti kong uniporme.
Tinuruan mo akong tumula
Nang iharap mo sa akin ang iba’t ibang mukha
Na pumunit sa’king kwaderno at mulimg magdikit nito.
Tinuruan mo akong tumula
Nang tanggapin mo ako at ariing iyong-iyo
Kapara ng iba na pinutulanmo ng paa at pinatakbo.
Tinuruan mo akong tumula
Nang ako’y iyong iluwa at itaboy sa malayo
Bitbit ang mga galos at taga na ikaw ang may gawa.
Tinuruan mo akong tumula
Nang mapagtanto ko na di na kita kapiling
At tanging mga turo mo na lang ang nasa akin.
Pag- iisa
Kapag namatay ako
Huwag ninyo akong ilagay
sa kabaong.
Huwag ninyo akong ikulong
sa nitso,
O ibaon sa lupa.
Bagkus, sunugin ninyo
ang aking mga labi.
Idarang sa apoy ang aking katawan
Matapos ay ipunin ang aking abo.
Huwag ninyo along isilid
sa porselanang banga.
Sa halip ay isaboy ninyo sa ilog
na magdamag na katalik
ng aking bayan.
Marahang idilig ang aking abo
sa mga pilapil na nakadaupang palad
ng maputik kong mga paa.
Isabog ninyo ito sa lupa
na kumandili sa matatayog na lipad
ng aking imahinasyon.
Sa aking pagpanaw,
nais kong maging kaisa
ng duyan na umiwi sa akin.
Huwag ninyo akong ikulong
sa nitso.
Bagkus, ibalik ako
sa aking pinagmulan.
Ang Kura- kot
Sa pagdating ng bagong kura,
tahanan ng Sto. Rosario
ay kanyang pinagiba.
Aniya,
Babaguhin, mas pagagandahin.
Sinimulan sa harapan
ang pagbabago.
Matapos ang ilang second collection,
Nagkatotoo ang façade renovation.
mabilis ang trabaho.
Siguro,
humigit kumulang tatlong taon.
Sunod na ipinaayos
ang bakod.
Sinemento, nilagyan ng gate
na bakal, pininturahan.
Awa ng Diyos,
tumagal lamang ng ilang buwan.
Nang matapos,
basag na ang salamin
sa harap ng simbahan.
Sa pagpapatuloy,
itinumba ang lumang haligi
ng simboryo.
Unti- unting itinayo
ang pamalit sa mga bitak na bato.
Dumaan ang tatlong taon ng pagbubuno,
lumawak, lumuwag, lumaki
ang espasyo para sa mga tao.
Ang kaso,
nagkawala naang mga deboto.
Walong taon na
ang bagong kura.
Walong taon na rin
na binabago at pinagaganda
ang tahanan ng Sto. Rosario.
Patuloy ang second collection
para sa patuloy na renovation.
Kung kailan muling maitatayo
ang dating nananahimik
na simboryo,
Matagal pa, hula ko.
Siguro,
sa pagdating ng bagong kura paroko.
Penitensya
Ang lahat ay nagsisimula
Sa pagluhod at sa pag- antanda.
Ilang saglit pa,
Gagapang ng pa- ekis ang ilan;
Ang iba naman
Pagugulungin ang sarili sa daan.
Kapag nakadama ng pagod,
Hihinto, dadapa, tsaka hahampasin
Ng tsinelas ng tagasunod.
Samantalang ang ilan ay
Sinusugatan ang kanilang likod.
Paaagusin ang sariwang dugo,
Hahalo sa butil- butil na pawis.
Pagkatapos ay hahampasin nila
Ng isang bugkos na kahoy.
Habang nakapila, maglalakad sa kalsada
Na may talukbong sa mukha.
Ang karamihan naman,
Nakayapak na papasanin sa balikat
Ang putting krus na kay bigat.
Kung sa tingin nila’y hindi pa sapat,
Sila’y magpapapako
Kapara ng tunay na Kristo.
Ganoon sila magbawas ng pagkakasala.
Ganoon sila magpakita
Ng pananampalataya.
Sa pagluhod at sa pag- antanda
Ang lahat ay magtatapos.
Itutuloy ang buhay na tinubos;
Muling magkakasala
Hanggang sa susunod na Semana Santa.
Kay Mang Kiko ng Sta. Monica
Ikaw ay bayani ng bayan
Na walang bantayog
Kahit luwad man lamang.
Gamit ang malikhain mong kamay
Hinulma mo ang putik
Ng ating kaakuhan at malay.
Mga daliring pinangulubot ng pagkayas
Sa mga kawayang pampalamuti
Ang patunay sa taglay mong angas.
Dahil sa’yo, ang makulay na pistahan
Ay higit na napipintahan
Lalo kung buwan ng flores o Santakrusan.
Ikaw ang dakilang mang- uukit
Ng singkaban at sining
Na habambuhay na sa’ming nakabingwit.
Ikaw ay bayani Mang Kiko
Wala man sa Bagumbayan
Narito naman sa aming mga puso.
Pagoda sa Pista ng Apo Roque
Kapistahan noon ng Apo Roque
Sumama ako sa bangka ng tatay
Na inabay niya sa pagoda.
Maraming deboto ang nagsidalo
Kahit pa bumuhos ang ulan
Biyaya raw iyon mula sa mahal na patron.
Nang magsimula ang parade sa tubig
Umarangkada na ang mga pituya
Di magkamayaw ang mga nakasakay.
May nagsasayaw, may nambabasa
May humihiyaw, may tumatagay
May nagmamasid lang tulad ko.
Nang magsalubong ang sinasakyan mo
At ang bangkang minamaneho ng tatay ko
Nangibawbaw ang ngiti mo sa karamihan.
Para akong nabato balani
Hindi na natanggal ang tingin ko sa iyo
Swerte naman na napansin mo ako.
Sa tuwing magsasalubong tayo
Nakatitig lamang ako sa pwesto mo
Nang kindatan kita, nginitian mo ako.
Halos di ko na napuna ang saya ng pagoda
Basang- basa na pala ako
Masyado mong naukupa ang isip ko.
Pagdaong ng bangka, di na kita nakita.
Naisip ko na baka isa ka lang dayo
Baka din a talaga kita makilala.
Nang makapagbanlaw, lumabas ako ng bahay
Laking gulat ko na ika’y nakatambay
Sa kalapit eskinita ka lang pala nakatira.
Tama pala sila, biyaya ang pag- ulan kanina
Pinagpapala nga ang sa Apo Roque ay nagpagoda.
Mabuti na lamang ako ay nakasama.
Ginto Kung Ituring
Ginto kung ituring ka
Ng mga minero sa latian.
Makinang na mga bato
Na isinabog doon sa karagatan.
Ikaw ay perlas na mamahalin
Dinurog, isinabog, at
Sa laot, matiyagang huhukayin.
Ginto kung ituring ka
Ng mga minero ng latian.
Puhunan nila’y pawis at lakas
Sa pagpupulot ng mumunting hiyas
Na siyang gumagamot sa sikmurang gasgas
At lalamunang laslas.
Ginto kung ituring ka
Ng mga minero ng latian.
Ngunit sa karamihan
Ikaw ay ordinaryong buhangin
Na siyang nagpapaalat
Sa mga lutuin.
Bigas sa Tubig Alat
Nanunuot ang talim ng lamig
habang nakikipag- unahan ang kalyadong
mga paa sa
pagkindat ng
unang
silahis.
Halos nambubulahaw ang tunog ng
makina sa pagsuba ng
duong patungo sa
dagat na
dinilig ng
pawis.
Sa pagdaong sa may paltok, iulublob
ang nagyelong katawan upang iahon
ang mga lumot na
pagmumulan ng
pansaing.
Kapag napuno na ang espasyo at
nagngangalit na ang init, aahon
ang hapong katawan tsaka
ihahatid ang mga
napulot na
hibla- hiblang
barya.
Halos higupin ng lumalaking tubig ang tila
lulubog na sa bigat na bangka.
Mananalangin na lamang na sana’y
‘wag malunod ang bigas
na ginapas sa
tubig alat.
Malansang Punduhan
Mag- a- alas tres y medya na ng madaling araw
Bumabaon pa rin ang matatalas na pangil ng ginaw;
Tahimik ang ilog na bahagyang naiilawan ng buwan
Habang ang ilan, sa antok ay nakikipagmatigasan.
Ilang sandali pa, nilukob ng ingay ng makina
Ang punduhang kanina ay payapang- payapa.
Isa- isang dumaong ang malalaking bangka
Na pawing sa Papaya at Panasahan nagmula.
Tila mga langgam naman na dumagsa at naglapitan
Mga taong naghihintay sa huli sa palaisdaan.
‘Di magkamayaw sa pag- aahon ng mga banyera
Na umaapaw sa sugpo at bangus na sariwa.
Mga bakulera ay abala sa paglalagay ng yelo
Upang hindi mabilasa ang sangkatutak na produkto.
Kanya- kanya namang bulungan ang taga- angkat at suki
Hanggang sa tawaran sila ay magkayari.
Ilang uhugoing bata rin ang maagang nagbabanat;
Nagtitilad ng yelo at katulong sa pagbubuhat.
Bago pa man lumiwanag ay unti- unting huhupa
Ang ingay, ang ugong, ang maaaksyong eksena.
Ngunit maiiwan ang lansa sa bawat sulok ng punduhan
Mananatili ang amoy ng isda, hahalo sa amihan.
Iyon ang samyo ng buhay na palaging magpapaalala
Na hangga’t nariyan ang mga propitaryong sugapa;
Hindi mawawala ang mga puyat na tauha’t bakulera;
Hindi makakatulog ang mga patpating bata.
Sa Tulay
Mahaba ang pila sa paradahan
Kanina pa nakabilad ang tricycle ko
Sa tila mapambuskang alinsangan.
Samantalang ako’y walang kibo
Nakatunghay sa tanawing abot ng mga mata
Habang nakatirik ang paa sa tulay na bato.
Mula rito, arok ng tingin ang kampanaryo
Waring nakikipagtitigan sa’kin ang Apo Ana
Napadasal tuloy ako na sana lumakas ang pasada.
Napabaling ang tingin ko sa isang higante
Tila nambubulyaw ang gusali ng water district
Naulinig ko, magbayad na raw ng tubig,
Pati na rin ng kuryente.
Napailing ako, napayuko, bahagyang nag- aalala.
Mataas ang tubig sa ilog
Hindi makadaan ang malalaking bangka
Tulad ko at ng tricycle ko, wala silang magawa
Kundi ang maghintay at matulala.
Nangungurot ang araw, mahapdi sa balat.
Humahalo ang pawis sa lansa ng katabing punduhan.
Dumidikit ang usok sa pinalagkit ng habagat.
Mahina ang kita, matumal ang byahe
‘Pag minalas, hindi aabot na pang- boundary.
Mahaba pa rin ang pila sa paradahan
Konting hintay pa,
Ang tricycle at ang anim na sikmura’y magkakalaman.
Carbon
Carbon ang dating ngalan
n baranggay na sadyang pinangingilagan.
Noong araw,
ag kanilang pinagkakakitaan
a ang uling mula sa kuhay ng bakawan.
Subalit,
dnaluyong ng peste ang lupang tinuran;
Kaya inilipat sa kasalukuyan nitong duyan.
Hindi naglaon,
Bagong Baryo ay agad nabinyagan.
Nagbagong- bihis at ng pagkakakilanlan.
Sa kasalukuyan,
San Roque na ang siyang ngalan
ng baranggay na sadyang kinatatakutan.
Ayon sa kwento, ito ay isinunod
sa patron na napili ng sangkanayunan;
Ang poon na sa epidemya ay panlaban.
Anak ng Mandadaras
Palibhasa’y lingid ng iba’t ibang tubigan
Mga tao sa Hagonoy, yaong bangka ang sandalan.
Sa mga pakaway nito, nakakapit kanilang mga mithi
Sa kanyang tikin naman, nakasandig ang mumunting binhi.
Mga bangkang ito ay hindi biro kung gawin
Hirap ng pagdadaras,mamamalas sa San Agustin.
Ang pook na ito rin ang siyang pinagmulan
Ng isa sa mga taga- ukit n gating kasaysayan.
Katulad niya ay isang pambihirang bangka
Na buong tatag na pumalaot at namalakaya.
Mula sa salat na pamilya ng mga mandadaras
Umusbong ang kadakilaan nitong si Ka Blas.
Siya at ang mga bangka, nakaangkla na sa katauhan
Sila’y anak ng Hagonoy, iiwihin magpakailanman
Ikaw Ka Valen
Para kay Ka Valen,
Ikaw na kinumutan ng biyaya
At kinulambuan ng gintong kalinga.
Ikaw na may dalisay na puso
Pumipintig para sa kahit na sino.
Ikaw na piniling mamimirmihan
Sa lupang alam lamang ng iilan.
Ikaw ang siyang nagbigay ng puwang
Sa mga kabayang aba at kulang.
Ikaw ang bukas loob na nag- alay
Ng sarili mong pundar para sila’y mabuhay.
Ikaw Ka Valen ang nagpunla ng pag- asa
Para masalubong ng marami ang umaga.
Ikaw Ka Valen ang siyang ugat ng San Pedro
At kaming lahat ngayon ay taas noo sa iyo.
Sundalong Kulay Berde
Kung dadalawin siguro kita sa kabilang buhay
Makikita kitang nagmumukmok at nalulumbay;
Hindi kita masisisi.
Katulad din ako noon ng karamihan
Hindi ko alam dati ang iyong pangalan.
Isa ka lamang sundalong kulay berde
Nakatayo sa bato, may hawak na ripple;
Hindi kita kilala.
Kagaya ng mga napapadaan doon
Tanong nami’y sino ang rebultong iyon.
Sa kanto ng San Nicolas at Sagrada Familia
Ika’y walang buhay at tila walang halaga;
Hindi naming alam.
Rebolusyonaryo ka pala, bayani tulad ng iba
At si Heneral Goyo, dati mo palang kasangga.
Kapitan Tiago Trillana, iyon ang taguri
Sa gay among magiting na tagapagtanggol ng lahi;
Hindi ko naisip.
Na isang kabayan pala ang dangal ng lipi
Nag- alay ng lakas, dugo, at sarili.
Kung makakapagsalita siguro ang iyong bantayog
Mumurahin mo kami sa pagiging hambog;
Hindi kita pipigilan.
Ang isang tulad mong marangal ay may karapatan
Na pagsabihan ang mga kukoteng ballot na ng kalawang.
Bagong Paligo
Sa Sto.Rosario
Ang pagbaha ay kasing dalas
Ng pagsikat at paglubog ng araw.
Habang naiidlip
Ang mga pilik na hilam sa tubig alat
Raragasa ang poot ng laot.
Parang marahas na oyayi
Iluluwa ng madilim na eskinita
Ang laksang patak na tutunaw sa aspalto.
Tahimik at unti- unti
Manunuot ang daluyong sa nakapinid na pinto
Pagtatampisawin ang nahihimlay sa likod nito.
Hanggang sa mahilamusan
Agad na lilikas ang mga nasalanta
At pahuhupain ang lagim ng magdamag.
Sa pagputok ng silahis
Ang Sto. Rosario ay tila bagong paligo
Naghilod ng banil at nagpalit ng baro.
Puso ng Katimugang Hagonoy
Pintakasing mapagmahal at maunawain
Ikaw ang dakila’t ulirang ina namin.
Ako’y narito, anak mong kapara ng marami
Ngunit naiiba sa alay na papuri.
Handog ko sa iyo, aking abang panulat
Na ikaw rin ang siyang siyang sa aki’y nagpahawak.
Sa paghagupit ng mapangahas na alon
Asahan mo ang pagliyag na aking itutugon.
Ang masalamangkang tinta na ikaw ang nagdudulot
Aking ibinabalik kalakip ang pagsintang malapulot.
O kabanal- banalang Ina ng Sto. Rosario,
Ako at ang katimugang Hagonoy ay pag- aari mo.
Titibok para sa’yo itong panulat at puso ko
Mga hinahabing salita, alay at utang sa iyo.
Si Aligadong, Si Lasing, at ang Kalye Crisostomo
Pigtal ang tsinelas,
Marungis ang kamiseta
Ng dalawang nanlilimahid na bata
Nang lumabas sila sa looban
Na kung tawagin
Ay Kalye Crisostomo.
Ang una ay si Aligadong,
Babae,
Ngunit mukhang lalaki.
Galawgaw, masayahin, pipi.
Kapag iinanong mo kung nasaan
Ang kanyang tatay
Ituturo niya ang ilog
At imumwestra ang kamay
Na parang isdang lumalangoy.
Kapag itinanong mo naman kung nasaan
Ang kanyang nanay
Gagayahin niya ang paghalo sa mesa
Ng mga madyongera
Kasunod ang pagbabalasa
Ng mga baraha.
Ang ikalawa ay si Lasing,
Lalaki,
Pero mahaba ang buhok,
Parang babae.
Tahimik, mahiyain, pagewang- gewang lumakad.
Kapag bumibili siya sa tindahan
Pipikit- pikit ang kanyang mapupulang mata
At parang kahit anong oras
Siya ay tutumba.
Tulad ng kanyang ama
Na palaging may hawak na bilog o Granma
Susuray- suray siya sa pagtawid
Sa kalsada.
Biro ng marami, bago maglaro
Siya ay pinatoma.
Nakayapak,
Basa ng pawis ang kamiseta
Ng dalawang nanlilimahid na bata
Nang pumasok sila sa looban
Na kung tawagin
Ay Kalye Crisostomo.
We’re Open
“Ano pong order ninyo?”
Tanong ng weyter sa may pinto.
Sabi ko,
“Inihaw na bangus,
Alimango na halabos,
Sinigang na hipon at sugpo,
Alimasag na nirelyeno,
Pritong tilapya,
At sariwang talangka.”
Ngumiti lamang ang weyter
Hindi isinulat alinman sa aking order.
Mayamaya,
“Mawalang galang na po.”
Sabi ng weyter sa may pinto.
“Doon po yata ang sadya ninyo.”
Itinuro niya ang isang arko
Sa bungad ng tulay
Sa kabilang ibayo.
“TULOY PO KAYO SA HAGONOY”
Ani ng nakatindig na bato.
Kawawa Naman Sila
Kawawa ang mga musmos
Na pinagkaitang makapaglunoy
Sa dating ilog na paliguan
At siyang pugad ng mga bagong tuli
Sa araw ng paglalanggas.
Kawawa ang mga paslit
Na ninakawan ng pagkakataong
Makapaglambitin sa sanga ng mga puno
At makatikim ng duhat at aratiris
Na bagong pitas at sadyang kay tamis.
Kawawa ang mga batang
Hindi na masisipat ang lupang
Pininturahan ng lunti at kahel
Kung saan makapanghuhuli sila
Ng tutubing karayom at tutubing patis.
Lahat ng kagandahang ito ay
Kukurutin na lamang ng maliliit nilang kuko
Sa kwento ng mga dating musmos din
Na siya namang nagdilig
Ng lason sa lusaw na palaruan.
Lahat ng tanawing ito ay
Makukulong na sa alaala ng kung sino
Lamang ang nakaamoy at nakalasap
Yaong kung sino rin ang nagpapakla
Ng mga bungang dati ay kay sagana.
Lahat ng mga biyayang ito ay
Mahahawakan na lamang sa taludtod
Ng mga tulang magpapaalala
Na kaya may mga kawawang paslit
Ay dahil may mga buwaya sa paligid.
Ano ang Nakatutuwa sa Baha?
Nagtatampisaw sa baha ngayon
ang kapatid ko.
Natutuwa siya sa galaw ng tubig
habang nilalaro ng kanyang mga paa;
Samantalang may isang bata
na sumisisid pa sa
berdeng likido.
“Ano ang nakatutuwa sa baha?”
Bulong ko sa kaharap kong papel.
Narinig kong nagmura ang
aking tiyahin.
Tuluyan na raw nilubog ang
kanilang sala set.
“Ano ang nakatutuwa sa baha?”
Bukod sa lubog at basa
ang buong paligid,
Isang laksang basura pa ang
palutang- lutang kung saan- saan.
Kapag mataas ang tubig,
walang masakyan, mahal ang pamasahe.
Nagiging dagat ang mga kalsadang
paulit- ulit na pinaglulustayan
ng pondo para pataasan
pero binabaha pa rin.
Limitado ang espasyong maaaring galawan,
Dahil kahit gaano mo itaas
ang iyong salawal, didilaan pa rin
iyon ng malagkit na tubig tabang.
Perwisyo ang baha kahit sa
paghupa nito.
May mga kailangang maglimas
upang simutin ang lahat ng katas.
Ang mga itinaas na kasangkapan
muling ibababa upang mapakinabangan
at muling itataas sa pagbaha
kinabukasan.
“Anong nakatutuwa sa baha?”
Nagsawa na sa pagtatampisaw
ang kapatid ko.
Umahon na rin yung batang
nakalibre ng paligo.
Kung ipaanod ko kaya sa baha
ang tulang ito,
Makakadaong kaya sa tuyo
at makintab na munisipyo?
Elehiya sa Bangus
Hahanap- hanapin namain ang iyong
Malapilak na balat.
Pananabikan naming muli na mamalas
Ang paglukso mo sa tubig.
Ikalulungkot naming ang mga panahong
Wala kasa mga bukang liwayway
At dapithapon.
Mababakante na ang sapa na iyong
Nilalanguyan.
Kasabay na malulungkot ng pilapil
Ang kumalinga sa iyong lambat.
Mag- aalmusal kaming ‘di ko kapiling
Maghahapunan kaming wala ka
Sa aming tabi,
Ang aming alaga,
Kaibigan,
Kasama,
At pinagkakakitaan,
Ang aming bangus.
Lumigaya ka nawa sa paglalagakan
Mong hapag.
Kung saan mapapawi mo ang sakit,
Gutom,
At paghihirap ng iba.
Kung saan maibabahagi mo
Ang iyong sarili ng buong- buo
O kahit putol- putol.
Hindi ka na makikipag- unahang makakain
Sa kapwa mo isda
Ikaw na ngayon ang pag- uunahang lantakan
At kainin.
Habang kaming mga naiwan mo
Ay muling huhubog at magpapalaki
Ng isang tulad mo.
Sa Iyong Pagbisita
Sa pagtapak mo sa poblacion
Sasalubungin ka ng kakatwang istruktura
Na kulay rosas ang pintura.
Matayog na nakatindig sa puso ng bayan
Ang naiwang pamana ng mga Augustinong kura
Ang pambansang dambana ng Santa Ana.
Dating yari sa kawayan,
Naging bato at ladrilyo nang lumaon.
Krusero ay inililim sa tisang bubong.
Nang yumanig ang lupa
Ilang bahagi ang gumuho’t nagiba.
Sa muling pagtatayo
Ibinangon ang presbiteryo
At dalawang sakristiya.
Sa kasalukuyan, ang banal na tahanan
Ay isang ‘di matutumbasang yaman.
Kampanaryo nito ang piping saksi
Sa pagbanyuhay ng baying tangi.
Ang pinto nitong daan taon ang edad
Ang siya namang nakakita ng paghinto’t pag- usad.
Mga poon na nakabakod sa mahal na simboryo
Ay nagsisilbing bantay at gabay rin ng mga tao.
Sa pagtapak mo sa poblacion
Salubungin mo ang kakatwang istruktura
Na kulay rosas ang pintura.
Naroon ang aming ina
Tahimik na hinihintay ang ‘yong pagbisita.
Training Ground
Paano hinuhubog ang isang pinuno ng bayan?
- Pipiliting patakbuhin sa pambaranggay na halalan.
- Ibobotong pangulo ng sangguniang kabataan.
- Bibigyang kapangyarihan sa kanyang nasasakupan.
- Hihingan ng tulong ng mga tinedyer na nangangailangan.
- Maglalaan ng pondo para sa gawaing pampalakasan.
- Pahihintulutang mangilak para ang kaban ay madagdagan.
- Pamumunuan ang palaro at paggagayak sa kapistahan.
- Ibabadyet ang pera upang pagkatapos ay may pangkasiyahan.
- Paaasahin ang mga kasama na may awting o inuman.
- Sasabihing ‘di sinasadyang maitapon ang pera sa basurahan.
Maglilipat taon at ang hinulmang pinuno ay mapapalitan
Handa na siya para maging konsehal ng bayan.
Hindi na Iilaw Pa ang Parola
Papalubog na ang pagal na araw
Tanging ang hangin ang aking kaulayaw
Habang mula sa pilapil ay aking tinatanaw
Ang parola sa laot na hindi umiilaw.
Sa pagkalat ng dilim, nanumbalik ang kahapon
Muli kong sinariwa ang mga gintong panahon
Alaala ng lumipas sa puso ko’y bumangon
Kapiling ang nakatindig na paroling yaon.
Tila kanina lamang, liwanag niya ay nariyan
Nagtuturo’t gumagabay patungo sa wastong daan
Kumakandili sa mga sandaling ako ay luhaaan
Nagsisislbing karamay ko sa oras ng kalungkutan.
Kaya naman sadyang kay hirap tanggapin
Na ang parola kong iyon ay biglang nagdilim
Katotohana’y tinatakasan at ayaw harapin
Dahil di ko makakayang ako’y kanyang lisanin.
Subalit alam kong ikaw ay pagod na
At ang sinag mo’y hindi na maisasabog pa
Kaya’t habang tanaw ka pa ng aking mga mata
Nais kong ihatid sa’yo ang aking pagpapahalaga.
Ibig kong ipagsigawan kung gaano kita kamahal
Na dito sa puso ko, kabuuan mo’y nakakintal
Ngayong kapiling mo na ang maylalang
Sana’y naririnig mo pa ang inuusal kong dasal.
Wala na nga, wala na
Ako’y tuluyan nang inulila.
Pero sa aking alaala, mananatili ka sa tuwina.
Babaunin kailanman ang sinag mong dala
Dahil di na muling iilaw ang aking parola.
